Przewiń do treści
02/06/2021 Adam Kocemba

Rękojmia za wady rzeczy sprzedanej

Ustalenie wady rzeczy.

Roszczenia z tytułu rękojmi za wady rzeczy aktualizują się w momencie, gdy mamy do czynienia z wadą rzeczy w rozumieniu art. 5561 Kodeksu cywilnego, tj. jeżeli rzecz sprzedana jest niezgodna z umową. Katalog przypadków niezgodności z umową jest otwarty, tj. poniższe wyliczenia są tylko przykładowe i są wyznacznikiem rozumienia „niezgodności rzeczy z umową”. Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową i występuje wówczas, gdy:

  1. zmniejsza wartość rzeczy;
  2. nie ma właściwości (zmniejsza użyteczność rzeczy), które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;
  • nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;
  1. nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;
  2. została kupującemu wydana w stanie niezupełnym;
  3. doszło do nieprawidłowego zamontowania i uruchomienia rzeczy, jeżeli czynności te zostały wykonane przez sprzedawcę lub osobę trzecią, za którą sprzedawca ponosi odpowiedzialność;

W pierwszej kolejności należy więc ustalić, jaki jest stan rzeczy wydanej kupującemu i jeśli ta rzecz ma wady, to czy są to wady zgodne z powyższym. Jeśli kupiony samochód okazał się wadliwy, w ten sposób, że samochód nie nadaje się do użytku i wymaga naprawy, to z pewnością taki samochód ma wady, które uniemożliwiają niezakłócone korzystanie z tego samochodu zgodnie z jego przeznaczeniem.

 

Roszczenia z tytułu rękojmi za wady rzeczy.

Jeśli mamy do czynienia z wadą fizyczną w rozumieniu powyższych ustaleń, to kupującemu przysługują następujące roszczenia:

1) kupujący może złożyć oświadczenie sprzedawcy o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy;

lub

2) kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady.

Wybór konkretnego uprawnienia należy co do zasady do kupującego. Obniżenie ceny czy odstąpienie od umowy nie jest jednak dopuszczalne, jeżeli sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Sprzedawca może udaremnić skorzystanie przez kupującego z roszczenia o odstąpieniu od umowy lub o obniżeniu ceny, ale może to zrobić tylko jeden raz. Uregulowanie to nie będzie miało zastosowania w przypadkach, gdy:

1) rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę;

2) sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady.

Sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego, jeżeli doprowadzenie do zgodności z umową rzeczy wadliwej w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo w porównaniu z drugim możliwym sposobem doprowadzenia do zgodności z umową wymagałoby nadmiernych kosztów; jeżeli kupującym jest przedsiębiorca, sprzedawca może odmówić wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady także wtedy, gdy koszty zadośćuczynienia temu obowiązkowi przewyższają cenę rzeczy sprzedane.

W związku z powyższym kupujący powinien zatem w pierwszej kolejności wezwać sprzedającego do usunięcia wad. Kupujący, który wykonuje uprawnienia z tytułu rękojmi, jest obowiązany na koszt sprzedawcy dostarczyć rzecz wadliwą do miejsca oznaczonego w umowie sprzedaży, a gdy takiego miejsca nie określono w umowie – do miejsca, w którym rzecz została wydana kupującemu. Koszty wymiany lub naprawy rzeczy ponosi sprzedawca. W szczególności obejmuje to koszty demontażu i dostarczenia rzeczy, robocizny, materiałów oraz ponownego zamontowania i uruchomienia.

 

Jeżeli sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego nie wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wady nie usunie, to kupującemu będą przysługiwać następujące roszczenia.

 

  1. Odstąpienie do umowy.

 

Roszczenie o odstąpieniu od umowy będzie przysługiwać kupującemu w przypadku, gdy:

 

  1. Rzecz dostarczona przez sprzedającego ma wady i są to wady istotne:

 

Informacje ogólne.

Odstąpienie od umowy nie jest dopuszczalne, jeżeli wada rzeczy jest nieistotna. Należy mieć zatem pewność, że wady rzeczy są wadami istotnymi. W tym miejscu należy poczynić kilka uwag w zakresie oceny istotności wady.

Najogólniej powiedzieć można, że wada istotna albo uniemożliwia, bądź znacząco utrudnia korzystanie z rzeczy w sposób zgodny z jej przeznaczeniem. Bez znaczenia pozostaje czy ta wada jest usuwalna – wada istotna może być zarówno wadą nieusuwalną, jak i możliwą do usunięcia. Wadę istotną należy oceniać i rozpatrywać osobno dla każdego przypadku, z uwzględnieniem przeznaczenia zakupionej rzeczy. Przy ocenie istotności wady bierze się pod uwagę nie tylko funkcjonalność i użyteczność rzeczy. Ważne są również jego walory estetyczne w kontekście uzasadnionych oczekiwań kupującego-konsumenta.

Dla stwierdzenia, czy wada spełnia przesłankę istotności, podstawowe znaczenie mają przede wszystkim odpowiednie oczekiwania nabywcy rzeczy związane z jej funkcjonowaniem, a nie tylko zobiektywizowany stan techniczny rzeczy – w postaci jej niezdatności do zwykłego użytku (w ogóle lub w określonym zakresie) lub bezwartościowości w znaczeniu funkcjonalnym. Innymi słowy, nabywca rzeczy może oczekiwać nie tylko ogólnej sprawności technicznej rzeczy, ale także sprawnego, normalnego i niezakłóconego funkcjonowania wszystkich jej zespołów i elementów, pozwalających na właściwą i normalną eksploatację rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem lub parametrami techniczno-eksploatacyjnymi.

Ponadto uznaje się, że wada istotna może także polegać na brakach estetycznych i nie musi być determinowana użytecznością towaru określoną w umowie. Braki estetyczne należy brać jednak pod uwagę, jeśli wynikają ze szczególnego lub zwykłego przeznaczenia towaru.

Ocena istotności/nieistotności wady rzeczy sprzedanej powinna być dokonywana na podstawie treści umowy, a w szczególności przez odwołanie się do usprawiedliwionych oczekiwań kupującego w stosunku do przedmiotu umowy.

Reasumując jako wadę istotną należy ocenić:

  1. Wadę niezgodną z umową zgodnie z wyżej podniesionymi uwagami;
  2. Funkcjonalność i użyteczność rzeczy: Kupujący może oczekiwać sprawnego, normalnego i niezakłóconego funkcjonowania rzeczy, pozwalającego na właściwą i normalną eksploatację rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem i parametrami technicznymi. Wada istotna zakłóca powyższe powodując, że rzecz odbiega w sposób zasadniczy od cech funkcjonalnych, użytkowych i estetycznych właściwych danej rzeczy;

Należy pamiętać, że chwilą miarodajną dla oceny istotności wady jest chwila odstąpienia od umowy – a więc istotność wady musi istnieć na chwilę odstąpienia od umowy. Ważne jest zatem potwierdzenie, że wady będą istnieć na chwilę złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Kupujący wezwał sprzedającego do usunięcia wady, a ten nie uczynił zadość obowiązkowi usunięcia wad:

Ta przesłanka zostanie spełniona w momencie, gdy po wezwaniu sprzedającego do usunięcia wad ten nie zadośćuczynił temu obowiązku, tj. gdy sprzedawca w ogóle nie przystąpi do usunięcia wady albo po dokonanej naprawie wady nadal będą istnieć.

Po złożeniu skutecznego oświadczenia wobec sprzedającego o odstąpieniu od umowy, kupującemu będą przysługiwać następujące żądania:

  1. o zwrot zapłaconej w całości ceny;
  2. o zabranie przez sprzedającego rzeczy wadliwej;
  3. o naprawienie szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania, a także wynikłej z dokonanych przez niego działań, tj. wszelkie koszty jakie kupujący poniósł z tytułu niewykonania prawidłowo umowy;
  1. Obniżenie ceny.

Roszczenie o obniżenie ceny będzie przysługiwać kupującemu w przypadku, gdy:

  1. Rzecz dostarczona przez sprzedającego ma wady:

Rzecz musi mieć wady w rozumieniu wyżej podniesionych uwag. Rzecz jasna w tym wypadku, wady te nie muszą mieć cechy istotnych.

  1. Kupujący wezwał sprzedającego do usunięcia wady, a ten nie uczynił zadość obowiązkowi usunięcia wad:

Podobnie jak w przypadku odstąpienia od umowy ta przesłanka zostanie spełniona w momencie, gdy po wezwaniu sprzedającego do usunięcia wad ten nie zadośćuczynił temu obowiązku, tj. gdy sprzedawca w ogóle nie przystąpi do usunięcia wady albo po dokonanej naprawie wady nadal będą istnieć.

Ustalenie wysokości obniżenia ceny.

Istotą obniżenia ceny jest przywrócenie pełnej ekwiwalentności świadczeń stron danej umowy, a nie kompensacja ewentualnej szkody doznanej przez kupującego. W wyniku obniżenia ceny przestaje obowiązywać dotychczasowe wynagrodzenie i należy je ustalić na nowo. Obniżona cena powinna pozostawać w takiej proporcji do ceny wynikającej z umowy, w jakiej wartość rzeczy z wadą pozostaje do wartości rzeczy bez wady.

W związku z powyższym należałoby dokonać wyceny obecnej wartości samochodu z wadami i tą cenę porównać z ceną zapłaconą za samochodów. Różnica pomiędzy tymi cenami stanowić będzie kwotę o jaką należy obniżyć cenę. W przypadku gdy sprzedawca zakwestionuje wysokość kwoty, o jaką nastąpiło obniżenie ceny, kupujący będzie miał obowiązek udowodnić przed sądem wysokość obniżenia. Wyliczenia te muszą być więc obiektywne.

Roszczenia odszkodowawcze.

Jeżeli z powodu wady fizycznej rzeczy sprzedanej kupujący złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny, może on żądać również naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o istnieniu wady, choćby szkoda była następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności, a w szczególności może żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia rzeczy oraz zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł korzyści z tych nakładów. Nie uchybia to przepisom o obowiązku naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Tak jak wskazywałem wcześniej przy wyborze opcji odstąpienia od umowy albo obniżenia ceny, kupujący będzie mógł się domagać naprawienia szkody od sprzedającego jaką poniósł w skutek tego, że sprzedający wadliwie wykonał umowę.


Dodaj komentarz